مقالات ساز دف

آیا دف نوت دارد؟

55320dd07ff74a35b5f76a5aa4ff3804 ایران پرکاشن

آیا دف نوت دارد؟

آیا دف نوت دارد ؟بهترین روش برای انتقال آثار موسیقی از نسلی به نسل دیگر یا از نوازنده‌ای به نوازنده‌ی دیگر ثبت نوشتاری آن‌هاست. ثبت نوشتاری قطعات موسیقی را نت ‌نویسی می‌نامند. برای نوازندگی سازهای مختلف، علاوه بر شیوه‌ی دست‌گیری ساز و روش‌های متنوع نواختن آن‌ها، باید با نت های موسیقی هم آشنایی داشت. در نتیجه، در ابتدای مسیر یادگیری دف باید کمی با تئوری موسیقی آشنا شد.

روز به روز بر محبوبیت آموزش دف افزوده می شود و علاقمندانی در کشور های مختلف به ویژه ایران، ترکیه، سوریه، عراق، آسیای میانه و حتی جنوب شرقی اروپا در پی آنند که آهنگ های جذابی را از این طریق بنوازند و با موسیقی گرم، گوش و جان و دل شنوندگان را جلا بخشند.

در قدیم قبل از دف دایره کوچک ساخته شد که خمک یا خمبک نام داشت.

در حقیقت دف یک حلقه ای چوبی است که روز آن پوست نازکی کشیده شده. ساز دف شبیه ساز دایره است با این تفاوت که اندازه ی ان بزرگتر است و صدایی بم تر دارد.

این ساز با ضربات دست نواخته می شود. این ساز را معمولا از پوست حیوانات می سازند.خرید ساز دف

ساز دف دارای یک قاب چوبی و زنجیر و پرده ای است که این پوست از پوست حیوانات است.خرید ساز دف

در قدیم دف یا دایره کوچک را که چنبر آن از روی و برنج ساخته می‌شد خمک یا خمبک می‌گفتند. به دست زدن با وزن و به اصطلاح بشکن زدن هم خمبک یا خمبک می‌گفتند. دف‌هایی هم بوده که بر چنبر آن زنگ تعبیه می‌کردند و می‌نواختند. زنگهای دف را جلاجل می‌گفتند. در دوره اسلامی به کسانی که دف یا دایره می‌نواختند جلاجل زن می‌گفتند. در ایران کهن جلاجل وسیله‌ای بیضی شکل و بزرگ بود که زنگ‌هایی بر آن می‌بستند و در جنگ‌ها به کار می‌بردند و ظاهراً صدای مهیبی داشته است.

آموزش نت خوانی دف

در اینجا به مفاهیم ابتداییِ تئوری موسیقی می‌پردازیم و با چند تمرین ساده،  شما را با  نت خوانی دف آشنا می کنیم.
در ابتدا این را بدانید که الفبای موسیقی هفت نت دارد که پشت سر هم تکرار می‌شوند. نوازندگان برخی کشورها آن‌ها را با هجاهای فرانسوی می‌شناسند که عبارتند از: «دو»، «رِ»، «می»، «فا»، «سل»، «لا»، «سی». در برخی از فرهنگ‌ها نیز آن‌ها را با حروف لاتین می‌شناسند: «C» ، «D» ، «E» ، «F» ، «G» ، «A» ، «B». شایان ذکر است که برای نت خوانی ساز دف ما نیازی به این نت‌ها نداریم و این نکته تنها برای آشنایی بیشتر شما با نت‌ها گفته شد.

daf ایران پرکاشن

خط حامل موسیقی در ساز دف

نت‌های موسیقی روی خطوط حامل قرار می‌گیرند. خطوط حامل عبارتند از چند خط افقی که به موازات هم کشیده می‌شوند و هر کدام از نت‌های فوق روی یکی از آن‌ها یا بین‌شان قرار می‌گیرند. تمام سازها را باید با توجه موقعیت نت‌ها رو خطوط حامل نواخت و دف نوازی هم از این قاعده مستثنی نیست، هرچند ممکن است با سایر سازهای ملودیک مانند گیتار بسیار متفاوت باشد.
به عنوان مثال در سازهای ملودیک مثل گیتار یا ویولن، پنج خط حامل وجود دارد، پس یکی از تفاوت‌های یادگیری سازهای کوبه ای با سازهای ملودیک عدم استفاده از «دو»، «رِ»، «می»، «فا»، «سل»، «لا»، «سی» است. بنابراین، در آموزش تئوری دف، در ابتدا باید با شکل ظاهری نت های موسیقی و ارزش زمانی نت آشنا باشیم.
در اکثر سازهای کوبه ای نت‌ها روی پنج خط حامل نوشته نمی‌شوند و معمولاً از چهار، سه و یا یک خط حامل برای نت نویسی استفاده می‌شود؛ بنابراین، ما در این مقاله،  نت خوانی دف را روی یک خط حامل آموزش می‌دهیم که از روش‌های سه خط و یا حتی چهارخط بسیار ساده‌تر است.

شکل نت های موسیقی

برای آموزش نت های دف باید با عکس نت های موسیقی آشنا باشید. همان طور که در شکل مشاهده می‌کنید، این نت‌ها با توجه به ارزش زمانی یا کشش آن‌ها به‌ترتیب عبارتند از 1) نت گرد؛ 2) نت سفید؛ 3) نت سیاه؛ 4) نت چنگ؛ 5) نت دولاچنگ؛ 6) نت سه‌لاچنگ؛ و 7) نت چهارلاچنگ.
مبنای کشش صدای موسیقی نت گرد است و کشش سایر نت‌ها بر اساس آن سنجیده می‌شود. هر کدام از این نت‌ها شکل خاص خود را دارند که در پایین‌تر، تصویر هر کدام از نت ها را می‌بینید.

ارزش زمانی نت های موسیقی

به مدت زمان ماندگاری هر نت، کشش نت یا ارزش زمانی نت گفته می‌شود. هر یک از نت‌های موسیقی که در بالا به آن اشاره کردیم دارای یک ارزش زمانی هستند که هنگام اجرا، نوازنده باید آن را رعایت کند. فعلا با توجه به تمرین‌هایی که در این مقاله به شما داده‌ایم ارزش زمانی نت سیاه مورد نظر است و با توجه به تصویری که در زیر می‌بینید زمان کشش هر نت سیاه را یک ضرب در نظر بگیرید.

در موسیقی به فاصله زمانی بین هر دو ضرب قوی میزان گویند که توسط خطوط عمود بر خطوط حامل نشان داده می شود. میزانها در حقیقت یک قطعه موسیقی را به بلوک های زمانی مساوی تقسیم می کنند. کسر میزان عددی کسری است که بعد از کلید روی خطوط حامل قرار می گیرد و صورت آن تعداد نت و مخرج آن جنس نت های تشکیل دهنده یک میزان را مشخص می کند.

برای درک بهتر کسر میزان ابتدا لازم است بدانیم که نت ها علاوه بر اسم هایی مانند گرد و یا سفید و غیره یک معادل عددی هم دارند. مثلا نت سیاه را با عدد 1/4 و نت سفید را با عدد 1/2 نشان می دهند.

برای مثال کسر میزان 2/4 بدین معنی است که در هر میزان 2 نت از جنس نت سیاه یا معادل زمانی 2 نت سیاه باید وجود داشته باشد و یا کسر میزان 6/8 بدین معنی است که در هر میزان 6 نت از جنس نت چنگ و یا معادل زمانی 6 نت چنگ باید قرار بگیرد.

photo 2016 08 02 13 34 28 ایران پرکاشن

انواع میزان:

1-میزان های ساده (simple meter):

میزان هایی هستند که ضرب های تشکیل دهنده آن بر عدد 2 و یا 4 و 8 قابل قسمت هستند. این میزان ها می توانند از 2 ضرب – 3 ضرب و یا 4 ضرب ساخته شوند.

 

2-میزان های ترکیبی (Compound meter):

میزان هایی هستند که ضرب های تشکیل دهنده آن بر عدد 3 و یا مضربی از عدد 3  قابل قسمت باشند. این نوع از میزا ن ها نیز می توانند از 2 ضرب و یا 3 ضرب و یا 4 ضرب تشکیل شوند. همانطور که می دانید هیچ نتی به طور طبیعی بر عدد 3 قابل قسمت نیست ،مثلا ما نمی توانیم نت سیاه را بر عدد 3 تقسیم کنیم مگر اینکه آن نت سیاه نقطه دار باشد. پس توجه داشته باشید که ضرب ها در میزان های ترکیبی از جنس سیاه نقطه دار و یا سفید نقطه دار هستند.

وجه داشته باشید که در میزان های ترکیبی چون جنس ضرب با میزان های ساده متفاوت است و بر مبنای تقسیمات 3 تایی است شکل گرفته است و نه 2 تایی ،پس ارزش زمانی نت ها نیز با آنچه در مبحث نت ها گفتیم متفاوت است. مثلا در مثال بالا چون هر ضرب برابر با یک سیاه نقطه دار است پس هر سیاه نقطه دار برابر با یک قدم است و یا در میزان دوم هر سه نت چنگ برابر با یک قدم است.

در حقیقت این کسر میزان است که ارزش زمانی نت ها را مشخص می کند.مثلا در میزان 2/4 چون هر ضرب برابر با یک نت سیاه است ،نوازنده نت سیاه را یک قدم در نظر می گیرد و ارزش زمانی سایر نت ها را بر آن اساس حساب می کند . در میزان 2/2 چون هر ضرب برابر یک نت سفید است ،نوازنده نت سفید را یک قدم در نظر می گیرد و  ارزش زمانی سایر نت ها را به همین نسبت تغییر می دهد، در صورتی که نت سفید در میزان 2/4 دو قدم است .در میزان 3/8 چون هر ضرب برابر یک نت چنگ است هر نت چنگ یک قدم حساب می شود. در میزان های ترکیبی مثل 6/4 چون هر ضرب برابر با یک سفید نقطه دار است و هر سفید نقطه دار برابر با 3 نت سیاه است ،پس هر سه تا نت سیاه برابر با یک قدم است و همین نسب در سایر کسر میزان ها نیز ادامه پیدا می کند.

شکل نت های موسیقی

برای آموزش نت های دف باید با عکس نت های موسیقی آشنا باشید. همان طور که در شکل مشاهده می‌کنید، این نت‌ها با توجه به ارزش زمانی یا کشش آن‌ها به‌ترتیب عبارتند از 1) نت گرد؛ 2) نت سفید؛ 3) نت سیاه؛ 4) نت چنگ؛ 5) نت دولاچنگ؛ 6) نت سه‌لاچنگ؛ و 7) نت چهارلاچنگ.
مبنای کشش صدای موسیقی نت گرد است و کشش سایر نت‌ها بر اساس آن سنجیده می‌شود. هر کدام از این نت‌ها شکل خاص خود را دارند که در پایین‌تر، تصویر هر کدام از نت ها را می‌بینید.

ارزش زمانی نت های موسیقی

به مدت زمان ماندگاری هر نت، کشش نت یا ارزش زمانی نت گفته می‌شود. هر یک از نت‌های موسیقی که در بالا به آن اشاره کردیم دارای یک ارزش زمانی هستند که هنگام اجرا، نوازنده باید آن را رعایت کند. فعلا با توجه به تمرین‌هایی که در این مقاله به شما داده‌ایم ارزش زمانی نت سیاه مورد نظر است و با توجه به تصویری که در زیر می‌بینید زمان کشش هر نت سیاه را یک ضرب در نظر بگیرید.

ایران پرکاشن

میزان نما یا میزان شمار چیست؟

در ابتدای هر خط حامل دو عدد وجود دارد که روی هم نوشته شده‌اند. به این عددها میزان نما یا میزان شمار می‌گویند. ناگفته نماند که به این اعداد کسر میزان هم می‌گویند که نادرست است و ارتباطی با کسر ندارد و بهتر است از این نام استفاده نشود.

2 ایران پرکاشن

نکته مهم : بحث میزان نما بسیار گسترده است و تشریح کامل آن شما را با کلی سوال درگیر خواهد کرد؛ بنابراین؛ با توجه به اینکه شما فعلا در مسیر آموزش مبتدی دف قرار دارید از اطلاعات کلی و بازکردن خیلی از مسائل در این مقاله پرهیز می‌کنیم.

نگران نباشید ، در طول مسیر آموزش دف نوازی  با مثال ها و تمرین هایی که برای شما خواهیم آورد به‌صورت حرفه ای در نت خوانی دف پیشرفت خواهید کرد.

میزان و خط میزان چیست؟

خط میزان خطی است که عمود بر خط حامل است. از میزان شمار تا خط میزان را یک میزان در نظر می‌گیریم. همین طور، از هر خط میزان تا خط میزان بعدی را نیز یک میزان در نظر می‌گیریم. برای مثال، در تصویر زیر تنها دو میزان داریم.

3 ایران پرکاشن

سکوت در موسیقی چیست؟

کمی بالاتر هفت نت موسیقی را به شما معرفی کردیم و گفتیم هرگاه در دف نوازی و یا نوازندگی سایر سازها آن‌ها را مشاهده کردیم باید آن‌ را اجرا کنیم. با این حال، لحظاتی هست که نوازنده نباید هیچ ضربه‌ای به ساز وارد کند و در اصطلاح باید سکوت داشته باشد. بنابراین، باید سکوت را در موسیقی با علائمی مخصوص نشان دهیم. این علائم همانند شکل نت ها هفت موردند و دارای ارزش زمانی نیز هستند، یعنی در ازای نت سیاه، سکوت سیاه نیز داریم و …. که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید:

4 ایران پرکاشن

شمارش ریتم 4/4 :

در مقاله طریقه دف زدن به شما آموزش دادیم که چطور دو ضربه ابتدایی  اما مهم ساز دف، یعنی تم و بک را اجرا کنید. حالا وقت آن رسیده که  اولین تمرین‌هایی را که از روی نت دف برای شما انتخاب کردیم بلند و با شمارش بخوانید. نحوه‌ی شمارش به این صورت است که با هر ضربه‌ای که به دف وارد می‌کنیم یک شماره را می‌شماریم و پس از آن می‌گوییم «و». در حقیقت «و» حد فاصله‌ی ضربه‌ی اول و ضربه‌ی بعدی است که به‌صورت مفصل در ویدئوی انتهای مقاله توضیح داده‌ایم که چطور در هنگام اجرای نت خوانی دف از آن استفاده کنید. بنابراین، چون در تمرین‌های زیر میزان‌نمای ما 4/4 است شمارش را تا چهار ضرب ادامه می‌دهیم: «1 و»، «2 و»، «3 و»، «4 و».
قبل از مشاهده‌ی ویدئو سعی کنید ابتدا تمرین‌های زیر را خودتان وزن خوانی کنید سپس ویدئو آموزشی را مشاهده کنید:

5 ایران پرکاشن

راهنمایی :

علامتی که شبیه درصد است و بالای آن عدد 2 نوشته شده به این معناست که باید دو میزان قبل را یک بار دیگر تکرار کنیم.
در تمرین شماره 1 و 2 در هر میزان، پس از نت اول سه سکوت داریم. همان طور که بالاتر گفته شد برای سکوت‌ها تنها باید شمارش انجام شود و ضربه‌ای زده نشود. به این صورت که ضربه‌ی اول نواخته می‌شود و در نت‌های بعدی به‌جای ضربه تنها شمارش انجام می‌شود. در میزان دوم هم همین الگو اجرا می‌شود و شمارش مجدداً از یک تا چهار ادامه می‌یابد.

ارائه سه تمرین دیگر برای نت خوانی دف :

تمرین های زیر را حتما ابتدا وزن خوانی کنید(بشمارید) و بعد همراه با ساز آن ها را اجرا کنید:

6 ایران پرکاشن

راهنمایی :

در تمرین سوم و چهارم ، سکوت وجود ندارد و باید با هر شماره ضربه مورد نظر به ساز وارد شود و در نهایت در هر میزان چهار ضربه اجرا می‌شود.
در تمرین پنجم، ضربات تم و بک همراه با سکوت سیاه هستند؛ بنابراین، در هر میزان دو ضربه و دو سکوت دارید که در شماره های “1” و “3” باید ضربات را اجرا کنید.

در دف نوازی، تمرین‌ها باید روبه‌روی آیینه انجام شوند. همچنین، هیچ انقباضی نباید در بدن ایجاد شود و تمام عضلات باید کاملاً ریلکس و آرام باشند. کلیه ضربه‌ها و سکوت‌ها نیز باید با شمارش اجرا شوند و پس از بارها تمرین‌، می‌توانید تمرین‌ها را با مترونوم نیز تکرار کنید. هر سوالی تا به اینجا در رابطه با آموزش نت خوانی دف دارید در قسمت دیدگاه بنویسید تا پاسخ داده شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.